Ομιλία για την Κλιματική Αλλαγή

«Οι στόχοι που έθεσε η Ευρωπαϊκή Ένωση για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών για την περίοδο 2020-2030 και τα μέτρα που η κυπριακή κυβέρνηση καλείται να λάβει, προκειμένου να επιτευχθούν οι εθνικοί στόχοι για τον περιορισμό της εκπομπής ρύπων και την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών».

 

Εισαγωγή

Από τις αρχές του 19ου αιώνα, όταν για πρώτη φορά επιστήμονες υποστήριξαν πως η ανεξέλεγκτη εκπομπή ανθρωπογενών αέριων ρύπων στην ατμόσφαιρα είναι πιθανό να οδηγήσει σε κλιματικές αλλαγές, μέχρι και σήμερα, που, κατά γενική ομολογία, η κλιματική αλλαγή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, έχουν δει το φως της δημοσιότητας πλήθος σεναρίων, εικασιών και, πολλές φορές ίσως υπερβολικών προβλέψεων σχετικά με το πώς οι αλλαγές αυτές θα επηρεάσουν τον πλανήτη και κατά συνέπεια την ανθρωπότητα. Μετά την αρχική και εν μέρει δικαιολογημένη δυσπιστία που έδειξαν οι μεγάλες κυβερνήσεις του πλανήτη, φτάσαμε σήμερα στο σημείο η κλιματική αλλαγή και ο μετριασμός των συνεπειών της να αποτελεί βασικός άξονας στη χάραξη τόσο της οικονομικής, όσο και της ενεργειακής αλλά και της περιβαλλοντικής πολιτικής σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες του πλανήτη και κυρίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Η.Π.Α..

Στα πλαίσια της προσπάθειας της για μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, η Ε.Ε. έχει θεσπίσει ένα πλαίσιο πολιτικής για τη δεκαετία 2020-2030 όσον αφορά τα θέματα ενέργειας και κλίματος.

Πλαίσιο Πολιτικής Ε.Ε.

Τα βασικά στοιχεία του πλαισίου πολιτικής για το 2030, που καθορίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν ως εξής:

Πρώτον, η μείωση των αέριων θερμοκηπίου. Κεντρικός στόχος είναι να μειωθούν οι εκπομπές αερίων κατά 40% από το επίπεδο εκπομπών του 1990. Αυτό προϋποθέτει ετήσια μείωση «ανώτατου ορίου» εκπομπών από τομείς υπαγόμενους στο σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ, από 1,74 % που είναι σήμερα, σε 2,2 % μετά το 2020. Οι εκπομπές από τομείς που δεν υπάγονται στο σύστημα εμπορίας εκπομπών θα πρέπει να μειωθούν κατά 30% κάτω από το επίπεδο του 2005.

Κατά δεύτερον, χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τουλάχιστον κατά 27 %. Αυτό θα παρουσιάσει σημαντικά οφέλη για το ενεργειακό ισοζύγιο εμπορικών συναλλαγών, τον εφοδιασμό από εγχώριες πηγές ενέργειας, την απασχόληση και την ανάπτυξη.

Τρίτον, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά 27%. Αυτή θα συνεισφέρει σε όλους τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέσω αυτής θα είναι δυνατή η μετάβαση προς ένα ανταγωνιστικό και βιώσιμο ενεργειακό σύστημα.

Τέταρτον, επίτευξη λειτουργικής εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια, στόχος είναι να ρυθμιστούν τουλάχιστον το 10% των ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί σε περιοχές που είναι απομακρυσμένες από την ενιαία αγορά, όπως η Μάλτα, η Ελλάδα και η Κύπρος. Όσον αφορά το σύστημα εμπορίας εκπομπών, το αποθεματικό θα λειτουργεί τηρώντας πλήρως προκαθορισμένους κανόνες, οι οποίοι δεν θα αφήνουν κανένα περιθώριο διακριτικής ευχέρειας στην Επιτροπή ή στα κράτη μέλη για την εφαρμογή του.

Πέμπτος στόχος είναι η ανταγωνιστική, προσιτή και ασφαλής ενέργεια. Η Επιτροπή προτείνει μια σειρά βασικών δεικτών για να αξιολογεί τη σταδιακή πρόοδο και να παρέχει μια πραγματολογική βάση δεδομένων για πιθανή θέσπιση πολιτικής. Οι δείκτες αυτοί αφορούν, για παράδειγμα, τις διαφορές τιμών ενέργειας με σημαντικούς εμπορικούς εταίρους, τη διαφοροποίηση στην προμήθεια και την εξάρτηση από εγχώριες πηγές ενέργειας, καθώς και την ικανότητα διασύνδεσης μεταξύ των κρατών μελών.

Έκτος και τελευταίος στόχος είναι η δημιουργία νέου συστήματος διαχείρισης. Με βάση την επικείμενη καθοδήγηση από την Επιτροπή, τα εν λόγω σχέδια θα καταρτιστούν από τα κράτη μέλη σύμφωνα με μια κοινή προσέγγιση, η οποία θα εξασφαλίσει ισχυρότερη ασφάλεια για τους επενδυτές και μεγαλύτερη διαφάνεια, ενώ θα ενισχύσει τη συνοχή, τον συντονισμό της ΕΕ και την επιτήρηση.

Κυπριακή Δημοκρατία

Η Κύπρος, όχι μόνο λόγω των υποχρεώσεων της ως μέλος της Ε.Ε. αλλά και εξαιτίας του ότι είναι ένα νησί, κάτι που σημαίνει ότι θα υποστεί έντονα τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη από τη στιγμή που αυτές περιλαμβάνουν αύξηση της στάθμης της θάλασσας αλλά και πιο έντονες και μεγαλύτερης διάρκειας ξηρασίες, οφείλει να συμμετέχει ενεργά στην υλοποίηση του πλαισίου πολιτικής που έχει χαράξει η Ε.Ε. για το 2020-2030.

Είναι γεγονός ότι οι στόχοι που έχουν τεθεί από την Ε.Ε. για το 2030 είναι πολύ φιλόδοξοι. Ειδικά για μια χώρα όπως η Κύπρος, με τις τόσες ιδιαιτερότητες και που είναι, από πολλές απόψεις αλλά κυρίως ενεργειακά, απομονωμένη από την υπόλοιπη Ευρώπη, οι στόχοι αυτοί είναι ακόμα πιο φιλόδοξοι. Όσο, όμως, και αν αποτελεί τεράστια πρόκληση για εμάς ο αγώνας κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη και κατ’ επέκταση της κλιματικής αλλαγής, άλλο τόσο μεγάλη είναι και η ευκαιρία που παρουσιάζεται για την οικονομία μας. Η επίτευξη των στόχων αυτών θα είναι αδύνατη χωρίς την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και του τομέα της έρευνας και της καινοτομίας. Πολλοί τομείς της οικονομίας όπως είναι η κατασκευή αειφόρων, ενεργειακά αυτόνομων κτηρίων, και συσκευών, τα ενεργειακά «καθαρά» μεταφορικά μέσα αλλά και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται ότι θα αναπτυχθούν με ραγδαίο ρυθμό τα επόμενα χρόνια.

Για παράδειγμα,

• οι «πράσινες θέσεις εργασίας» στην Ευρώπη αυξήθηκαν από 3 εκατομμύρια το 2002 σε 4,2 εκατομμύρια το 2011 και αυτό αναμένεται να είναι μόνο η αρχή.

• Η προώθηση ενεργειακά αποδοτικότερων λύσεων αλλά και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αναμένεται ότι, σταδιακά, θα οδηγήσει στη μείωση της εξάρτησης μας σε εισαγωγές πετρελαίου και παραγώγων του.

• Η Ε.Ε. είναι πρωτοπόρος ανά το παγκόσμιο στη δράση για το κλίμα. Μόνο για την περίοδο 2014 – 2020, το 20% του προϋπολογισμού της Ε.Ε., που αντιστοιχεί σε περίπου 180 δις θα δαπανηθεί σε δράσεις που σχετίζονται με το κλίμα – αυτό το ποσό αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια.

Είναι σαφές δηλαδή ότι η εκπλήρωση των στόχων του νέου πλαισίου της Ε.Ε. για την κλιματική αλλαγή μπορεί να επιτευχθεί μέσω μιας αναπτυξιακής πολιτικής, η οποία θα συνδυάζει την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και την στόχευση μας στην καινοτομία, την έρευνα και την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα σε θέματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αειφόρων κατασκευών.

Δράσεις που ολοκληρώθηκαν σε σχέση με την κλιματική αλλαγή:

• Ανάπτυξη μιας εθνικής στρατηγικής για την προσαρμογή στις αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Κύπρο (Πρόγραμμα CYPADAPT)

Συντονιστής του προγράμματος ήταν το Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος της Κύπρου ενώ συμμετείχαν επίσης το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθηνών και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτήθηκε από το LIFE+, το χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ για το περιβάλλον.

Ο κύριος στόχος του προγράμματος ήταν να ενισχυθεί και να αυξηθεί η προσαρμοστική ικανότητα της Κύπρου στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μέσω της ανάπτυξης μιας Εθνικής Στρατηγικής για την Προσαρμογή. Ανάμεσα στους στόχους που επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος ήταν και οι ακόλουθοι:

o Αποτύπωση της γνώσης σχετικά με τις υφιστάμενες κλιματικές αλλαγές και τις επιπτώσεις τους

o Περιγραφή των μελλοντικών αλλαγών που αναμένονται για τον 21ο αιώνα

o Χαρακτηρισμός της ικανότητας για προσαρμογή με βάση τα σημερινά κλιματικά δεδομένα

o Εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεων λόγω της αλλαγής του κλίματος στο μέλλον

o Αξιολόγηση της ευπάθειας των διαφορετικών συστημάτων, τομέων και κοινωνικών συνόλων στην κλιματική αλλαγή

o Ανάπτυξη κατάλληλων μέτρων για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

Στα πλαίσια του συγκεκριμένου προγράμματος και πιο συγκεκριμένα κατά την περίοδο 01/10/2013 – 20/09/2014, αναπτύχθηκε το «Εθνικό Σχέδιο Προσαρμογής της Κύπρου στην κλιματική αλλαγή», στο οποίο περιλαμβάνονται μέτρα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και γίνονται προτάσεις για την ενσωμάτωσή τους σε διάφορες τομεακές πολιτικές, στρατηγικές, σχέδια και νομοθετικά κείμενα. Το εν λόγω Σχέδιο, περιλαμβάνει πάνω από 250 μέτρα, δράσεις, πρακτικές και μηχανισμούς που απαιτούνται για την επιτυχή προσαρμογή κάθε ενός από τους έντεκα σημαντικούς τομείς πολιτικής της Κύπρου – τη γεωργία, τους υδάτινους πόρους, τη βιοποικιλότητα, τα εδάφη, τα δάση, τις ακτές, την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες, την ενέργεια, τον τουρισμό, τη δημόσια υγεία και τις υποδομές. Για κάθε ένα από τους προαναφερόμενους τομείς, ετοιμάστηκαν Προσχέδια Μέτρων Προσαρμογής, όπου προτάθηκαν μια σειρά επιστημονικά τεκμηριωμένων μέτρων και δράσεων, προτού τεθούν σε ανοιχτή δημόσια διαβούλευση από το Τμήμα Περιβάλλοντος, του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών πόρων και Περιβάλλοντος Κύπρου. Η διαδικασία της διαβούλευσης έγινε σε δύο φάσεις:

o Μεταξύ 12 Φεβρουαρίου – 10 Ιουνίου, 2014: Αξιολόγηση των τομεακών Προσχεδίων Μέτρων Προσαρμογής και ιεράρχηση των αντιστοίχων μέτρων, από ειδικούς και εμπλεκόμενους φορείς κατά θεματική ενότητα.

o Μεταξύ 10 Ιουνίου – 10 Σεπτεμβρίου, 2014: Τα αναθεωρημένα Προσχέδια Μέτρων Προσαρμογής, που προέκυψαν από την πρώτη φάση, ενοποιήθηκαν και τέθηκαν σε ανοικτή δημόσια διαβούλευση με ενδιαφερόμενους φορείς και πολίτες.

Οι απόψεις/εισηγήσεις αφού αξιολογήθηκαν από την ομάδα έργου, ενσωματώθηκαν στο κείμενο για να διαμορφώσουν το τελικό Σχέδιο Προσαρμογής της Κύπρου, το οποίο υιοθετήθηκε από το Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών πόρων και Περιβάλλοντος Κύπρου και πλέον αποτελεί μέρος της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κυβέρνησης.

• Μέγιστη Αξιοποίηση Ευρωπαϊκών Κονδυλίων για Υλοποίηση Μεγάλων Κατασκευαστικών Έργων Συνολικού Προϋπολογισμού €650 εκ.

o Έργα συνολικού κεφαλαιουχικού κόστους €417εκ θα χρηματοδοτηθούν από Ανταγωνιστικά Προγράμματα και η συνεισφορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ανέλθει στα €118 εκ. Πιο συγκεκριμένα από το Χρηματοδοτικό Πρόγραμμα NER300, που αφορά σε έργα επίδειξης καινοτόμων τεχνολογιών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,

o έχουμε ήδη επιτύχει την κατακύρωση ενός έργου στα πλαίσια της Α’ Φάσης, προϋπολογισμού €195εκ. για κατασκευή και λειτουργία ηλιοθερμικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με εγκατεστημένη ισχύ 50MW και

o επιτεύχθηκε επίσης η κατακύρωση ακόμη δύο έργων στα πλαίσια της Β’ Φάσης συνολικού προϋπολογισμού €222εκ.: (α) για κατασκευή και λειτουργία ηλιοθερμικού σταθμού δυναμικότητας 50ΜW και (β) για ανάπτυξη έξυπνου δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της κατάλληλης διαχείρισης της παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ

o Ταμείο Συνοχής της ΕΕ: Προώθηση της υλοποίησης έργων συνολικού προϋπολογισμού €150εκ. και της έγκρισης πρόσθετων έργων στα πλαίσια της περιόδου 2014-2020, συνολικού προϋπολογισμού €83εκ. για το περιβάλλον, το κλίμα και την αποδοτικότητα των πόρων.

• Δημιουργία Πράσινου Ταμείου

o Για την χρηστή και αποτελεσματική διαχείριση των πόρων από τις εισπράξεις από τις δημοπρατήσεις των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου, αποφασίστηκε η εγκαθίδρυση Διαχειριστικής Επιτροπής στο Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Το πλαίσιο αυτό θα είναι το εργαλείο για την άσκηση και προώθηση της πολιτικής για την πράσινη ανάπτυξη. Έχουν ήδη εισπραχτεί €2,3εκ. ευρώ και έχουν ήδη πραγματοποιηθεί πληρωμές για δράσεις του 2013 ύψους €530,000.

• Εκπόνηση Σχεδίου Διαχείρισης για τα Οικιακά και Παρόμοιου Τύπου Απόβλητα για την Κυπριακή Δημοκρατία, στο οποίο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στα ακόλουθα:

o Εκτροπή Βιοαποδομήσιμων Αστικών Στερεών Αποβλήτων – από την ταφή (μείωση στο 35% σε σχέση με το 1995), κάτι που, έμμεσα, θα οδηγήσει σταδιακά στη μείωση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου

o Επιτάχυνση των διαδικασιών για την Κατασκευή και λειτουργία Μονάδων Επεξεργασίας Αστικών Στερεών Αποβλήτων

o Ενίσχυση της Ανακύκλωσης Συσκευασιών – Εξασφάλιση της ποιότητας των ανακυκλωμένων υλικών

o Δημιουργία Εθνικής Στρατηγικής για την πρόληψη και μείωση των αποβλήτων

Δράσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη σε σχέση με την κλιματική αλλαγή:

• Μέσα στο 2015 - Ανάπτυξη εθνικής διαδικτυακής πλατφόρμας για την Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή με στόχο τη συνεχή διάδοση και ανταλλαγή γνώσεων, πληροφοριών και εμπειριών που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, τις επιπτώσεις της και την προσαρμογή τόσο σε επίπεδο έρευνας, όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Πιο συγκεκριμένα, ο στόχος της πλατφόρμας θα είναι:

o Η υποστήριξη των φορέων λήψης αποφάσεων σε σχέση με το σχεδιασμό της προσαρμογής μας στην κλιματική αλλαγή

o Η προώθηση του δημόσιου διαλόγου, της επικοινωνίας και της συνεργασίας ανάμεσα στους εμπλεκόμενους φορείς

o Η ενίσχυση του συντονισμού, της υλοποίησης, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των μέτρων και δράσεων προσαρμογής και

o Η παροχή ενημερωμένων πληροφοριών όσον αφορά τις επιστημονικές/τεχνολογικές/πολιτικές εξελίξεις πάνω στην Προσαρμογή καθώς επίσης και για τις ερευνητικές/χρηματοδοτικές/επενδυτικές ευκαιρίες μέσω της διασύνδεσης με άλλες πλατφόρμες και βάσεις δεδομένων.

• Μέχρι το 2019 – Εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Προσαρμογής στις Κλιματικές Αλλαγές.

• Οριζόντια απογραφή πολιτικών και μέτρων που εφαρμόζονται σε όλα τα υπουργεία και μπορεί να έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, από το Τμήμα Περιβάλλοντος

• Διαχείριση εσόδων που προέρχονται από τη δημοπράτηση των δικαιωμάτων του συστήματος εμπορίας αέριων ρύπων σύμφωνα με τον Νόμο Ν110 (1)/2011, Άρθρο 21(3) – διάθεση τουλάχιστον του 50% του ποσού αυτού για έναν ή περισσότερους από τους ακόλουθούς σκοπούς:

o Τη μείωση των εκπομπών του θερμοκηπίου, με στόχο την προσαρμογή, στις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος και τη χρηματοδότηση έρευνας και ανάπτυξης και έργων επίδειξης για τη μείωση των εκπομπών και την προσαρμογή στις κλιματικές αλλαγές

o Την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και την ανάπτυξη άλλων τεχνολογιών που συμβάλλουν στη μετάβαση προς μια ασφαλή και βιώσιμη οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα

o Την απομόνωση του διοξειδίου του άνθρακα από τα δάση

o Την περιβαλλοντικά ασφαλή δέσμευση και γεωλογική αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα, ιδίως από σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με χρήση στερεών ορυκτών καυσίμων

o Την ενθάρρυνση της στροφής προς τα χαμηλών εκπομπών και δημόσια μέσα συγκοινωνίας

o Τη χρηματοδότηση έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και των καθαρών τεχνολογιών

o Τη λήψη μέτρων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης και της θερμομόνωσης ή στην παροχή οικονομικής υποστήριξης για την αντιμετώπιση κοινωνικών ζητημάτων που αφορούν νοικοκυριά με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα.

Η θέση του ΔΗΣΥ ήταν ανέκαθεν ότι όλο το ποσό που θα εισπράττεται από την δημοπράτηση των ρύπων να χρησιμοποιηθεί για τις ΑΠΕ και μόνο αν περισσεύουν έσοδα να χρησιμοποιούνται για άλλους στόχους του προγράμματος. Σε συζήτηση στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εμπορίου τον Γενάρη του 2012 η τότε κυβέρνηση είχε τη θέση ότι το 40%-50% απ τη δημοπράτηση των ρύπων ήταν αρκετό.

• Εθνικό Σχέδιο για την Πράσινη Οικονομία.

o Εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο η σύνταξη του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Πράσινη Οικονομία. Στόχος είναι η προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος συνεισφέροντας στην ανάπτυξη και στην δημιουργία νέων θέσεων εργασίας με την εισαγωγή καινοτομίας η οποία θα συνδράμει στη εξοικονόμηση αλλά και στη βελτιστοποίηση της χρήσης των πόρων σε όλους τους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας μας. Το Υπουργείο επεξεργάζεται το σχέδιο για υποβολή και έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο εντός του πρώτου τριμήνου του 2015.

• Μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου

o Υιοθέτηση στρατηγικού σχεδίου για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που να ανταποκρίνεται στις ευρωπαϊκές και διεθνείς υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας.

o Διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και ωρίμανση και προώθηση έργων και δράσεων που θα υλοποιηθούν την περίοδο 2014 μέχρι το 2020 μέσα από τα συγχρηματοδοτούμενα με την ΕΕ προγράμματα και σχέδια.

Ποια πρέπει να είναι τα επόμενα βήματα

Πολλοί έχουν την εντύπωση ότι για να καταστούν εφικτοί τόσο οι στόχοι που καθορίζονται στο πλαίσιο του 2020-2030, όσο και το όραμα της Ε.Ε. για το 2050 απαιτούνται μόνο χρήματα ή απλή πολιτική βούληση. Η αλήθεια είναι πως αυτό που χρειάζεται είναι η στροφή στην αειφόρο ανάπτυξη, η οποία μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη βελτιστοποίηση τριών πυλώνων:

o Του περιβάλλοντος, που περιλαμβάνει την μείωση της τοξικής ρύπανσης, την προστασία της βιοποικιλότητας, τη μείωση της εξάντλησης των φυσικών πόρων και φυσικά την προστασία του κλίματος

o Της οικονομίας, που περιλαμβάνει την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας και τη βέλτιστη χρήση του διαθέσιμου φυσικού και ανθρώπινου δυναμικού και

o Της αγοράς εργασίας, που περιλαμβάνει την ανάπτυξη νέων εργασιακών επιδεξιοτήτων και αύξηση αριθμού θέσεων εργασίας (π.χ. πράσινες εργασίες)

Με αφορμή το νέο αυτό πλαίσιο για τις κλιματικές δράσεις, η Κύπρος έχει την ευκαιρία να εφαρμόσει πολιτικές μέσα από τις οποίες οι έννοιες του περιβάλλοντος, της οικονομίας και της αγοράς εργασίας θα αλληλοεξαρτώνται και θα αλληλοσυμπληρώνονται.

Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να αποτελέσει λύση στο πρόβλημα της εκπομπής αέριων ρύπων η απλή επιχορήγηση για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων σε κατοικημένες περιοχές γιατί απλά δεν ικανοποιούνται όλες οι συνιστώσες της αειφόρου ανάπτυξης.

Λύση μπορεί, για παράδειγμα, να αποτελέσει η ανάπτυξη του τομέα των ενεργειακά αυτόνομων κατασκευών γιατί συνδυάζει την προστασία του περιβάλλοντος (μηδενική εκπομπή ρύπων, ενεργειακή αυτονομία), την οικονομική ανάπτυξη (θα εισρεύσουν κεφάλαια στην αγορά με αποτέλεσμα την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης του κατασκευαστικού τομέα) και την αγορά εργασίας (δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και θέσεων που απαιτούν νέες δεξιότητες). Σε μια τέτοια εξίσωση, σημαντικό ρόλο θα κληθούν να παίξουν και τα ιδρύματα που παρέχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση αφού θα πρέπει, όχι μόνο να αναθεωρήσουν τα προγράμματα σπουδών τους ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες που θα προκύψουν για νέες ειδικότητες αλλά και να στρέψουν με πιο έντονο τρόπο το ενδιαφέρον τους στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης τεχνολογιών που θα σχετίζονται με την κλιματική δράση. Τέλος, και αυτό αφορά συγκεκριμένα την πατρίδα μας, η αειφόρος ανάπτυξη δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας, η οποία καταργείται όταν για παράδειγμα οι τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών των επιχειρήσεων που βρίσκονται στις ελεύθερες περιοχές περιλαμβάνουν το κόστος που έχει η εφαρμογή αντιρρυπαντικών τεχνολογιών ενώ στις κατεχόμενες περιοχές η έννοια της προστασίας του περιβάλλοντος είναι σχεδόν άγνωστη.